Hafızası teneşirlere gelesice milletimizin nöbetçi duyarlılığı son günlerde ortalığa düşen bir fotoğraf sayesinde birden uyanıverdi. Münevver Karabulut’un erkek bir aile tarafından gerçekleşen kolektif katli, katil Cem Garipoğlu’nun olay sonrasındaki muğlak akıbeti ve eylemde pratik olarak da, zihniyet açısından da suç ortağı oldukları aşikâr aile fertlerinin toplumsal statüleri bir kere daha konuşulmaya başlandı böylece. (Meselenin en yüksek perdeden ve sürekli olarak gündemde tutulmasını sağladığı için sitemimi şimdilik sürdürmeyeceğim. Umarım daha da fazla konuşmaya devam ederiz hep birlikte.)
Nilperi Şahinkaya adlı bir oyuncu, meslektaşı Melis Çatak’ın da bulunduğu bir ortamda Cem Garipoğlu’nun kızkardeşi Sakine Garipoğlu’yla sarmaş dolaş bir fotoğraf paylaştı. Buna karşı çığ gibi büyüyen tepkiler cinayetin de yeniden konuşulmasına yol açtı. Henüz bunun yankısı sürerken Sakine Garipoğlu’nun, en hafif tabirle o pervasız instagram paylaşımı geldi: Kullanılan görselde bir makasın oluşturduğu “V” şeklindeki açının, Karabulut’un boynundaki kesiğe gönderme olduğu su götürmezdi.
Ortalığa saçılan görsellerden biri de, doğrudan Münevver Karabulut’un “cinayet mahali” olan koltukta şen şakrak dizilmiş aile fertlerinin fotoğrafıydı. Tam olarak bir “aile” fotoğrafı! Aile, Barış Bıçakçı’nın dediği gibi “televizyon karşısında gerçekleştirilen toplu bir intihar” değildi çünkü sadece, aynı zamanda eşsiz bir suç ortaklığıydı da. Bu yüzden o fotoğraf en az suçun kendisi kadar dehşet vericiydi. Sözkonusu “aile” mefhumu olduğunda bazen bir eşya bile can alıcı bir sembole dönüşebiliyordu. Koltuk, kumaşına neredeyse tüm aile üyelerinin DNA örneklerinin de nakşedilmesiyle yeni bir desene kavuşuyor, o eşya bu yeni deseni yani sembolüyle birlikte özenle muhafaza ediliyor ve cinayetin bu sembolle kutsanan kutlamaları adeta geleneksel bir hâl alıyordu.
Biz bu koltuğu daha önce görmüştük. (Biz bu “koltuklardan” defalarca görmüştük!) Cinayet sonrası ilk karşılaştığımızda bir “olay yeri”ydi o koltuk. Rengi atmış; bir kadının rengârenkliğini kendi alaca bulaca rengine katarak iyice kararmış koltuğun üzerinde delil numaraları görülüyordu. Tam 14 yıldır tutkuyla saklanan koltuk işte buydu. Bu konu özelinde günlerdir sürmekte olan tartışmaları, yapılan haklı haksız yorumları, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu’nun çok değerli bildirisini, Karabulut ailesinin avukatının açıklamalarını ve dava ile ilgili diğer detayları buraya taşımayacağım çünkü o koltuğun üzerinde biraz da ben oturacağım!
Ailenin koltuk üzerindeki meşhur fotoğrafıyla karşılaştığım gün, 5 Ağustos’tu. Tesadüfen, “Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni” eserinin yazarı Friedrich Engels’in ölüm yıldönümü. Engels’e ve komünist ideolojiye göre aile, sınıflı toplumun ve olabilecek en ceberrut devletin temeli sayılıyordu. Kadın ve çocuğun durmaksızın yok sayıldığı, ezildiği ve istismar edildiği kara bir düzen. Hele bir de kendi özel mülkiyetine sahip olup bu gücü de ele geçirdiğinde bir çırpıda devletçiğe dönüşüveriyordu, aile. (197 gün büyük bir organizasyon yeteneğiyle kaçırılan Cem Garipoğlu, baba hapisten kurtulabilsin diye ‘adalete’ teslim edilmişti. Adalete teslim edilen piyon sayesinde hem şah kurtuluyor, hem de külliyen bir adalet teslim alınıyordu. Bakunin doğru ama eksik söylüyordu: Çünkü hukuk sadece devletin değil, bazı ailelerin ve bazı özel mülkiyetlerin de “fahişesi” olabiliyordu. Bir guguk devletinde erk ne isterse, hukuk o oluyordu. Bazen bir emir eri, bazen bir tetikçi…)
Aile, içine doğduğumuz aileden başlamak suretiyle kurumsallaşmış eğitim birimlerini de elinde bulunduran devlet tarafından hem eğitim yoluyla hem de sosyal hayatın tüm duraklarında sürekli olarak kutsandığına tanık olduğumuz bir yapı. Zaman zaman ideolojilerimizle ters düşecek derecede savunduğumuz, içinde yaşadığımız kimi “güzel” deneyimler sebebiyle temeldeki öldürücülüğünü reddettiğimiz dev bir çukur. Kapısından dışarı adım attığımız andan itibaren karşılaştığımız ve şikâyet ettiğimiz, sıklıkla kurbanı hâline geldiğimiz bütün toplumsal felâketlerin başlangıç noktası olduğunu unutuverdiğimiz “şey”. Görünmez de olsa ilk üniformamızı sırtımıza geçirdiğimiz yer aslında, aile.
İşte bu yüzden, “birlik ve beraberliğe en çok ihtiyacı olduğu zamanlar” asla bitmez. Tıpkı bir devlet gibi. Bir devlet gibi, katliamlarının üzerini bayraklarla örter, halıların altına gömer ya da bir koltuğun, kanepenin bazasına gizleyiverir. Sonra da çıkıp üzerinde tepinir. Bunu yaparken tüm fertlerinden kolektif (kurgulanmış) bir bilinç, mutlak sadakat ve eser miktarda da sululuk bekler. Çünkü onca pisliğin üzerinde tepinirken tümüyle ciddi kalamazsınız. Pervasızlaşmak ve arsızlaşmak zorundasınız. (Kendilerinin, uzun zamandır pek de ‘yüce’ olduğunu söyleyemeyeceğimiz Yüce Divan’a gönderilmelerini bizzat kendilerinin oyladığı gün, Meclis Genel Kurulu’ndaki o arsız vekillerin, bakanların verdiği gevrek pozları hatırlayınız. Bütün zulümler bir yanda dursun, bu ülkeye bu kadar fotoğraf bile çok fazla!) Aile bir suç ortaklığıdır. Çoğu zaman suçun bizatihi kendisi olduğu için böyle bir ortaklığa da ihtiyacı vardır. Kol kırılır, yen içinde kalır.
Aile bir koltuğa oturuyor, kızkardeş oradan pek esprili bir gönderme yapıyor; anneanne “Korkuttunuz çocuğu!” diye maktule, mağdura, ah çekene çıkışıyor. Muhabir diyor ki, “Ama ortada vahşice bir cinayet var.” Anneanne kestirip atıyor: “Bi tek o mu cinayet işliyor?” Torunu top oynarken komşunun camını kırmış gibi. Başka çocuklar da kırabilir çünkü. O kadar. İşte o kadar! Evrensel hukuk normlarında elbette “suçun şahsiliği” diye bir şey vardır, bunu inkâr edecek değilim ama şunları da sayıp dökelim: 1) Münevver Karabulut cinayeti kolektif bir cinayettir, 2) Cinayet esnasında ve sonrasında bu suçun ‘şahsi’ kabul edilmesini engelleyenler bizzat Garipoğlu ailesi fertleridir, 3) Türkiye’de ‘suçun şahsiliği’ ilkesi hemen her şeyde olduğu gibi çifte standarda tabiidir. (Suç o kadar ‘şahsiydi’ madem, bazı suçlar isnat ettiğiniz insanların bütün sülalesini neden tıktınız içeri?)
Özel mülkiyet aynı koltuğa oturuyor. Ünlüsü ünsüzü, bir şekilde bir sermaye düzmüş herkes bu aile ile aynı koltuğa yerleşme, aynı kareye girme telaşında. Kahvaltılar, davetler, partiler gırla. İlişkilerin magazinsel boyutlarını geçelim, acaba ticari ilişkiler ne durumda? Bu aileyle iş yapmayı sürdüren yerli-yabancı sermaye grupları, boş vakitlerinde hangi sosyal sorumluluk projelerinde poz kesiyorlar acaba?
Devlet, aynı koltuğa oturuyor. Çok basit bir sorunun cevabı, Garipoğlu’nun iç parçalayan “intiharının” gerçekleştiği 2014 yılından beri devlet kurumları tarafından verilemiyor: Bu olay DNA ile neden kanıtlanmıyor? Toplumun kalburüstü kesimi tarafından bunca kollanan ailenin, cinayetin üzerinden geçen bunca zamana rağmen hâlâ deliler gibi savunduğu bir ferdi canına neden kıydı? Canına kıyan bu zat buhar olup uçmadıysa bir mezara gömüldü ve bu mezar açıldığında kolaylıkla bir DNA tespiti yapılabilecekken, tüm soru işaretlerini ortadan kaldıracak bu yola neden başvurulmuyor?
Münevver Karabulut artık hayatta değil. 17 yıl kalabildi dünyada. Cem Garipoğlu’na dair net bir bilgi yok. Ama ortada bir koltuk var. Üzerinde bir can yitmiş, kalanlar şen şakrak yayılıyorlar.
İşte bu yüzden o koltuk sadece bir koltuk değil. O koltuk, Münevver Karabulut’un öldürüldüğü koltuk. O koltuk, “biz bir aileyiz” demek. “Biz hep birlikte ne halt etmiş olursak olalım, onun arkasında durmak zorundayız!” demek. Buna yüklediğiniz anlam içinde yetiştiğiniz aile ya da kültüre, aldığınız eğitime ve daha birçok şeye göre değişir. Ama buna yüklediğiniz anlam aslında sadece kendinize yüklediğiniz anlama göre değişir. Kimsiniz? Nesiniz? Ne kadarsınız?
O koltuk bir ailenin kararı, o ailenin tarifi, o ailenin tarihi. Ama artık senin de tarihin. O aileye koltuk çıkanlar nedeniyle memleketin de tarihi. Başını boş bıraktığımız için herhalde, “davulcuya varan memleketin”.*
EMRE DURSUN, 7 Ağustos ’23–
*Bu lanet atasözünden dem vurduğuma bakmayın. Dönemin Başbakanı, bugünün Cumhurbaşkanı, yarının kimbilir ne başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu olaydan sonra söylemiş olduğu bu sözden utanıyorum. Cevabı şöyle vereyim: Kadınlar başlarını sizden kurtardıklarında bütün dünyaya davul zurna çaldırıyor.)
One thought on “Yen içindeki koltuk”