Önce söz vardı. Bütün hikâyeler, serüvenler, nasihatler, mazeretler ve sitemler böyle başlar: “Önce söz vardı.” Bir gün onun uçup gideceğine inanan insanlar düştüler harflerin ve alfabenin peşine, yazının eteğine. “Söz uçar, yazı kalır,” diye. Kestiler, biçtiler, ölçtüler; tüm kelâmı yazı ile nakşettiler. Ezelden beri anlatılagelmiş bütün hikayâtı… Ördüler. Avuçta ter, terde mürekkep olup biriktiler. Çoğalıp çoğalıp çağladılar, çağladıkça sağaldılar. “İnsan insanın ağusunu alır” dediler ve bunu derken bir güzel yanıldılar. Yalnız insan mıydı yani insanın ağusunu alan? Devayı veren, bunca derdi toprağa zerk eden canlı mıydı? Sorduk, söylemediler, boyunları altında kalasıcalar! Döndüler dolaştılar, aynı yere geldiler: Önce söz vardı. Öyle dediler.

Lâkin söz dediğin, milâttır. Avcunun içinde, parmağının ucunda, zihninin çeperinde, kalbinin en izbesinde, bileklerinde yakaran nabız; şah damarında çınlayan, topuğunda sızlayan, gözünde tütüp kulağında zonklayan mayandır. Sözün senin aynandır. Okuma yazma bilmeyen peygamberin âlemler dolusu sözle kapına dayandığında, sana o kapıyı açtırandır. Söz, sen kendine ne kattıysan ömür billah, seni eninde sonunda onunla, ederinle tartandır. Söz ama, lâf değil. Çünkü sen farzı zehir, sünneti zıkkım ederken baş koyduğun secde bile lafügüzâftır.

“Avrupa’da bir hayalet dolaşıyor,” diye başlar Komünist Manifesto: “Komünizm hayaleti.” Dünyada da bir hayalet dolaşıyor bugün: Göç hayaleti. Türkiye’de de tuhaf bir otobüs dolaşıyor biliyorsunuz: “Zafer Turizm”in nefret otobüsü. Bu otobüs ırkçılığın bilindik alâmetlerini en saf hâliyle her yere ulaştırırken şovenizm konusunda da yeni bir çığır açıyor. Bir çığır… Ama oldukça tehlikeli bir çığır. Şovenizm ve faşizm karşısında sıklıkla düştüğümüz hata bu tehlikeyi daha da büyütüyor: Ciddiye almamak! Çünkü antifaşistlerin basiretsizlik ya da düşüncesizlik nedeniyle değil ama fazla düşünce nedeniyle ciddiye almadıkları her kişi ve girişim daha kolay bir şekilde yayılma, sirayet etme fırsatı bulmuştur her zaman. O halde sonda söylemem gerekeni başta söyleyerek başlayayım: Peşinde olduğumuz hayalet kadar, peşimize düşen hayaleti de umursayalım!

Dikkat! Dışarıda katil var! 17 yılın tek farkı bu ve biz Hrant Dink’in ölümünün 17. yılında nihayet “insan hakları”ndan konuşmaya da bu vesileyle başladık. Aklımız ve vicdanımız olmasa, mecalimiz, güleceğimiz olsaydı da bunu bir “gelişme” saysaydık. Ama tokuz, biliyorsunuz. Ziyade olsun!

Hrant Dink’i İstanbul’un en işlek caddelerinden birinde öldüren Ogün Samast’ın infazı sona erdi ve cezaevinden salıverildi. Katil üzerine, cinayet üzerine konuşmak için düşünüp düşünüp her seferinde susmaya karar veren duayenler de birden bire dile geldi. Neymiş? Her suçun bir cezası, her cezanın da bir süresi varmış. Öte yandan, Türkiye gibi bir ülke düşünüldüğünde Samast aslında kalabileceği en uzun süre de içeride kalmış. “Sevinin,” demeye getiriyorlar. “17 yıl yattı işte, daha ne istiyorsunuz?” demeye. Ve devam ediyorlar. Ustaları, zekâ ve haysiyet akranları, suç ortakları gibi canlarımız üzerinde tepinmeye. Edecekler de.