29 Ağustos 1985'te, İstanbul Beyoğlu'nda doğdu. İstanbul Bilgi Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi'nde Tarih okudu. BBC & British Council ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti işbirliği ile hazırlanan özel sertifika programı çerçevesinde kısa süreli Gazetecilik öğrenimini gördü. Uzun yıllar grafikerlik, çeşitli gazete ve internet sitelerinde muhabirlik, editörlük ve köşe yazarlığı yaptı. İki yıl süre ile Muğla'da yayınlanmakta olan Ege Haber gazetesinin yayın direktörlüğünü yürüttü. 2007 yılında kurduğu Kronik Muhalif internet sitesi, içinden çok değerli genç yazarlar ve alternatif mecralar çıkaran bir yayın olmakla birlikte, Galatasaray Üniversitesi'nden Munise Nur Aktan'ın yüksek lisans, Simon Fraser Üniversitesi'nden (Kanada) Pınar Gürleyen'in ise doktora tezinde sivil bir gençlik hareketi ve bağımsız, demokratik bir medya organı olarak ele alındı.
İlk yazısı Ocak 2003 tarihinde Kaçak Yayın dergisinde yayımlandı. Bu tarihten itibaren Radikal, Radikal Genç, Radikal İki, Kronik Muhalif, Red Haber, Bianet ve Kaos GL gibi yayın organlarına yazdı. 2020-2021 yılları arasında Düşyeri için "Çocuk Sözlüğü"nü kaleme aldı ve çocukların sözcük dağarcığının gelişmesini hedefleyen bu proje için yaklaşık 2000 kelimeyi hikâyeleştirdi. 60'tan fazla hikayesi Düşyeri (Uppy) aplikasyonunda sesli ve görsel kitap olarak yayımlandı.
"İda Kitaplığı" projesini başlatarak Çanakkale'nin Bayramiç ilçesine bağlı Külcüler, Çırpılar ve Gedik köylerinde üç ayrı kütüphanenin kurulmasına öncülük etti. Türkiye Yazarlar Sendikası üyesidir ve şu sıralarda Haftalik.net için çalışmaktadır.
Bütün bu bilgilerden daha önemlisi, 3 Ocak 2018'den beri Atlas Ali adında muazzam bir çocuğun babasıdır.
Sosyal Medya: @dremproed
A pair of shoes, belonging to a street vendor who was selling Turkish traditional bagel or simit, is placed at the bombing scene during a commemoration for the victims of Saturday’s bomb blasts, in Ankara, Turkey, October 12, 2015. REUTERS/Umit Bektas
Bir tren istasyonu çöktü Sırbistan’da ve 15 kişi hayatını kaybetti. Bu faciayla ilgili soruşturmalar sürerken, sadece olayla ilgili ihmaller değil başka bir dolu şey de saçıldı ortalığa. Hükümetin çeşitli yolsuzlukları ve hatta hükümet olmalarını sağlayan seçimlerde başvurdukları usulsüzlüklerle ilgili… Ülkenin başkenti Belgrad’ta yüz bini aşkın kişi indi meydanlara. Bir tek vaka ve 15 can için!
Daha bir gün geçmedi ki, Balıkesir’de patlayıcı imâl eden bir fabrikada korkunç bir iş cinayeti yaşandı ülkemizde: Tamamı 45 yaşın altında 11 yurttaşımız hayatını kaybetti bu katliamda. Her biri insanlık dışı koşullarda çalışan, çalışmaya mecbur bırakılan canlarımız. Kızmayın ama belki de bizim ülkemizde insanlarımızı kurban verdiğimiz en “basit” olaylardan biri bile diyebiliriz bunun için. Dolayısıyla biz de üstümüze düşeni yapıp bol bol “tweet” attık ve ertesi gün daha da uzun bir süre hep beraber insanlık dışı koşullarda yaşayacağımızı “müjdeleyen” o haber geldi. Yeni asgari ücret açıklandı: 22.104 TL. Küsürât olsun diye en sona yerleştirilmiş o rakam var ya hani, iktidar, kıymetimizi bize bir kere de böyle tebliğ etti. Sonuç? Sonuç ne olsun: “Neler yapmadık şu vatan için/ Kimimiz öldük/ kimimiz tweet attık.” (Bağışla, Orhan Veli.)
Yazın yolculuğunun başından itibaren kaleminin ucunu her daim sivrilten Leylâ Erbil, son iki eseri olan “Kalan” ile “Tuhaf Bir Erkek”te tam tamına bir şiir mızrağına çevirir onu. Mızrak, şairinin elinde öylesine estetik ve aynı zamanda o kadar gizemli bir silaha dönüşür ki, vurulan bile vurulduğunu çok sonra anlar neredeyse. Bilinç akışı yöntemini kullanırken okurun başını en çok döndürdüğü, imlâ işaretleri yerine ikame ettiği (kendi deyimiyle) “Leylâ işaretlerini” en baskın şekilde kullandığı “Tuhaf Bir Erkek” eseri bunun en çarpıcı örneği.
Erbil bu eserinde, kadın erkek fark etmeksizin 50 kuşağı yazarlarının hemen her tınısını taşımakla birlikte hem ekolünün hem de dilinin sınırlarından taşıp adeta bir Faulkner sarsıcılığına ulaşır. Bana kalırsa, bu eserini ilk romanı olan “Tuhaf Bir Kadın”la karşılaştıran birçoklarının “daha az politik” bulmaları da yine bu romanda kullanılan dilden kaynaklanır. Zira Erbil, 2011-2013 yılları arasında yazdığı “Tuhaf Bir Erkek”te Kürt Sorunu’ndan faili meçhullere, F Tipi cezaevlerinden ölüm oruçları ve işkencelere, Cumartesi Anneleri’nden madencilere, Sivas Katliamı’ndan Gezi Direnişi’ne kadar Türkiye tarihinin bütün arazlarına saplar mızrağını. Bunu yaparken öyle karakteristik bir “iktidar” portresi yaratır ki, suret ve isim değişirken zihniyet ve cisim hep aynı kalır.
“Ben ay ile aynı huydayım. Uyumuyorum, sabaha kadar söz söylüyorum.”
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî “Dîvân-ı Kebîr”
Söylenmiş nice söz birikti, düşülmüş bir dolu şerh, aşılmış bir yığın zül, geçilmiş onca yol. Sonra sessizlik geldi çünkü her şeyin sonu kesin bir suskunluktur: Kesin ve keskin. İstemli ya da istemsiz bir sükût… ve sükût ikrârdan gelmez her zaman, bazan ikrâhtan da gelir. Üstelik ikrâhtan geldiğinde susmaya dair karar daha kat’idir.
Güncel birkaç yazı üzerine çalışırken, silinip gitmiş ve uzunca bir süre karanlık bir kuyuda uyuklamış geçmiş paylaşımlarını da hızlandırmayı ve kişisel arşivimin tamamını bu sayfada bir an evvel toplamayı hedefliyorum. Bunun bazı zorlukları oluyor elbette, ki bunlardan en önemlisi de zaman. Birçok metnin veya deşifrenin üzerinden yeniden geçmek ve neredeyse hepsini redakte etmek gerekebiliyor. Ama daha önemlisi, en yakını 13 yıl öncesine ait bu içeriklere güncel şerhler düşme ihtiyaç ya da zorunluluğu…
İnsan, değişiyor. Bundan gocunacak değilim. Bırakın “her devrin dilini” konuşmayı, “zamanın ruhu” gibi bir romantizmle bile düşüncelerimi eğip bükme ferasetsizliğine düşmemeye gayret ettim hep. Tabii insan aynı zamanda aldanabiliyor, aldatılabiliyor da. Bu, devletin içine kendi elleriyle, her istediklerini vererek yerleştirdikleri kadrolarla çıkar çatışmaları başlayınca “aldatıldık” diyenlerin yaptığı gibi bir yalan ve çarpıtmayla aklanmıyorsa, bir sorun teşkil etmez diye düşünüyorum. Bugünlerde yeniden kör topal ve bence eskisinden çok daha belirsiz, plansız ve şuursuz şekilde başlatılmaya çalışılan “açılım” girişimini ele alalım. İlk teşebbüs üzerine Eylül 2010’da kaleme aldığım “Namerdin ‘barış’ masası” başlıklı yazıyı yeniden yayına hazırlamaya çalışırken nasıl bir tongaya düştüğümüzü, düşürüldüğümüzü net bir biçimde gördüm. Aynı durum, bu söyleşide değindiğimiz “Ergenekon Davası” sürecinde de yaşandı. AKP’nin, “statüko” ve hatta “derin devlet” olarak nitelendirdiği yapıları ortadan kaldırmak gibi bir kaygısı olmadığını ve aslî amacın bunların kontrolünü ele geçirmek olduğunu yıllar içerisinde tecrübe ettik. Bakınız, kendilerine yönelik olarak açılan “kapatma davası” esnasında feveran edip çok geçmeden DTP (sonra BDP, sonra HDP ve bugün Dem Parti) hakkında aynı dava açıldığında büründükleri kılıksızlık da AKP’ye dair çok işaret veriyormuş aslında. Ama bu ülkenin ve burada yaşayan barış yanlısı insanların ezeli hasreti olan eşit yurttaşlık ideali konusunda o kadar heyecanlanmıştık ki, tüm tereddütlerimize ve kafa karışıklığımıza rağmen umutlanmadan edememiştik.
Değişim, yanılgı, tuzak, hayal kırıklığı ya da başka bir dolu şey… Bugün belki bambaşka değerlendirebileceğimiz, farklı yanlarına bakabileceğimiz tecrübeler… Arşiv, bazan her şeyi daha iyi kavramamızı sağlayan işaretler koyabiliyor önümüze. En çok da bu nedenle değerli buluyorum dönüp geçmişe bakmayı. “Bilgelik, kendi aptallığından sağ çıkmanın ödülüdür,” demiş Brian Rathbone. Bilgelik makamına henüz erişememiş olsak bile, hem daha sağduyulu hem de daha temkinli davranmayı öğrendiğimize inanıyorum.
Söyleşiyi yeniden okurken, çok özlediğimi fark ettiğim Ferhat Kentel’e mahsus selam ederim…
Bugün, 13 Aralık. Erdal Eren’in, yaşının büyütülerek idam edilişinin yıldönümü. 44 yıl geçmiş. Dile kolay. Abimiz olamayacak kadar kardeşimiz kalan bu güzelim insan yaşasa, 61 yaşında olacakmış bugün. Dile bile kolay değil.
Belki derman bulamadım, belki de bir sebebi yoktu. Aynı günler geçmişin değil, bugünün sancılarıyla cebelleşiyorduk. Aslında, geçmişin yarattığı bugünün sancılarıyla demek daha doğru. Bu arşiv yazısını 12 Eylül günü paylaşamadım. Ama günün ne önemi var? Nasılsa, darbe devam ediyor!
E.D., Eylül ’24 – Grünberg
Baylar! Bin dokuz yüz seksen beşteyiz!
Bu dünyaya böyle yanlış doğmak, hazırlıksız düşmek, ‘ters gelmek’ can sıkıcı bir şeydir baylar! Ama öte yandan bu dünyaya bunca can sıkıcı yollardan düşmenin ağırlığı ve neredeyse doğuştan gelen bilgeliğiyle birlikte, tuhaf, hatta çoğu zaman komik bir hafifliği ve güzelliği de vardır. Belki de yazar tam da böylesi bir hâli anlatmak için yapmıştır “Varolmanın dayanılmaz hafifliği” tanımını. Bu dünyada yaşayan herkes öyle kolayından var olamaz ve işte o hafiflik de ancak var olabilmeyi göze alanlarda vardır. Öyle bakmayın, nedenini nasılını sorgulamayın,“Peki işe yarıyor mu?” gibi saçma bir soru sormayın, adamın da asabını bozmayın baylar! Siz önce şunun cevabını verin: “Siz Ruhi bey, nasılsınız?” Ve hatta, nedensiniz?
Herhangi bir vakit tanrıya inanıp da sonradan vazgeçmiş değilim. Dinler, en başından beri, yazılmış iyi masalların gölgesinde kalmış vasat masal taklitlerinden öte bir anlam ifade etmedi benim için. Konuya vakıf olmadığımdan değil, aksine enikonu bilgi sahibi olduğum için reddettim tanrıyı ve onun türlü yollarla “gönderdiği” iddia edilen dinleri. Fakat, yine de orada beni anlatı bakımından suyuna çeken şeyler olmadı değil. Evet, çoğunlukla vasattı ama zaman zaman ilgi de uyandırabiliyordu. Yolun ve hikâyenin başında, benim diyen tek tanrılı dinleri bin bir eteğinde keyifle sallayacak olan mitoloji sözkonusu olduğunda ise, keyfim ve iştahım daha da kabarıyordu. Velhasıl, tanrıyla ve dinlerle eğlenmeyi, oradaki içerikle oyunlar oynamayı ezelden beri seviyorum. Yazdıklarımda bunun sayısız örnekleri de vardır: “Emrolunduğun gibi dosdoğru ol”, “Gordion Düğümü” ya da “İnsana yenilen Eros” gibi.
Hrant Dink‘in doğum günü vesilesiyle, 2008 yılının Ocak ayında yazdığım “Fırat’ın adı” yazısına yer vermek istedim. Kıymetini bilemediğimiz Hrant’ın, gidişiyle bile bize öğretmekten hiç vazgeçmediği görkemli hayatına, kişiliğine ve mücadelesine sonsuz saygıyla.
İyi ki doğdun, Ahparig!
E.D., Eylül ’24 – Grünberg
“… ve Yehova, ‘Bunların hepsi tek kavim’ dedi. ‘Konuşacakları dil aynı, giriştikleri işi yarıda bırakacağa benzemiyorlar. Gelin de toprağa inelim, dillerini ayıralım şunların: Birbirlerini anlayamaz olsunlar’… Ve Ademoğulları, kentlerini kuramadılar… Oraya, ‘BABİL’ dendi… BABİL, yani ‘karışıklık’…”
Bukalemun bir hayvan olarak güzel. Bir hayvan olarak ama. Biliyor musunuz, bulunduğu yerin rengini alması yeteneğinden değil, korkusundanmış. Bir tehlike sezinlediğinde görülmemek için her ne ile temas hâlindeyse onun rengini alarak kamufle edermiş kendisini. Böylece, sonunda canını kaybetse bile en azından biraz zaman kazanırmış. Biz bukalemun değiliz.
Akrep bir hayvan olarak güzel. Çok güzel. Fakat dokuz köyde meşhur bir tabiatı var. Onuncu köye gitse dedikodusundan tanırlar. On birinci köyde kendine akreplik öğretenle karşılaşır. Biz akrep de değiliz.
Yılan bir hayvan olarak güzel. Üstelik görkemli de bence. Cümle âleme yer ile yeksan bir noktadan bakarken, diz çöktürür her bir nesneyi. E biz yılan da değiliz.
İnsanız biz. İnsanlığımızın acısını kâinattan türlü yöntemlerle çıkarırken çamuru da hep hayvanlara atan insanlar. Bilinci olmayan hayvanların içgüdüsel davranışlarını ve enikonu tabiatlarını kendi insanlığımızın çamuruna kalkan eyleyen insanlar. Kedi nankörmüş, tilki kurnazmış, sırtlan şöyleymiş, çakal böyleymiş. İnsan? “Eşref-i mahlûkat.” Oldu.
Tünediği damdan bazı yavrularını aşağıya atan bir leylek gördüm geçenlerde. Sonra bir de buna yapılan yorumları gördüm ki, ne siz sorun ne ben söyleyeyim aslında ama söyleyeceğim elbet: “Böyle anne olmaz olsun”, “ne istedin çocuklardan”, “bakamayacaksan neden doğurdun”? Arkasından gülücükler, espriler, şakalar…
